Լիլիթ Կուջոյանը այն բժիշկներից է, ով իր մասնագիտական ուղին կառուցել է առանց քաղաքական հովանավորության։ Տասնյակ տարիների ընթացքում նա բուժել է բազմաթիվ կանանց, աջակցել անպտուղ զույգերին և օգնել նրանց ընտանիքներում ծնվեն երկար սպասված երեխաներ։ Այդ պատճառով էլ նրա անունը շատ ընտանիքներում հիշվում է օրհնանքով։ Սակայն նրա գործունեությունը չի սահմանափակվել միայն բուժական գործունեությամբ․ նա ակտիվորեն զբաղվել է նաև առողջապահության կազմակերպմամբ, հասարակական նախաձեռնություններով և ոլորտի բարեփոխումների շուրջ քննարկումներով։
Բժշկուհին բացահայտ խոսում է այն մասին, ինչի մասին շատերը լռում են՝ համակարգում առկա մասնագիտական դեֆիցիտի, կառավարման սխալների և ոչ պրոֆեսիոնալ որոշումների մասին։Նրա խոսքով՝ այսօր առողջապահական ոլորտում հաճախ որոշումներ են կայացվում այն մարդկանց կողմից, որոնք չունեն բավարար մասնագիտական պատրաստվածություն և/կամ փորձ։ Այդ հանգամանքը, ըստ Կուջոյանի, խառնաշփոթ է ստեղծում ամբողջ համակարգում և անմիջականորեն անդրադառնում է բուժօգնության որակի, կառավարման, և թրպես հետևանք՝ բուժառուների առողջության վրա։
Նա նաև բարձրաձայնում է թվայնացման և կառավարման նոր մեխանիզմների խնդիրների մասին։ Օրինակ՝ բժշկական հաստատություններում ներդրված էլեկտրոնային համակարգերը, որոնք պետք է հեշտացնեին աշխատանքը, հաճախ չեն աշխատում կամ աշխատում են խափանումներով։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ մեկ տարի գործարկումից հետո բժիշկներն ու բուժհաստատությունները հաճախ չեն կարողանում լիարժեք օգտվել այդ համակարգերից, ինչն ավելի է բարդացնում աշխատանքի ընթացքը։
Բայց Կուջոյանի քննադատությունը միայն տեխնիկական խնդիրներին չի վերաբերում։ Նա բացահայտ ասում է, որ առողջապահության համակարգը չի կարող արդյունավետ աշխատել, եթե այն ղեկավարում են մարդիկ, ովքեր չունեն անհրաժեշտ մասնագիտական հեղինակություն կամ փորձ։ Այս հայտարարությունները հաճախ սուր արձագանք են ստանում և հենց այդ պատճառով էլ բժիշկը պարբերաբար հայտնվում է տարբեր շրջանակների քննադատության թիրախում։
Այդուհանդերձ, բժշկուհին չի հրաժարվում իր դիրքորոշումից։ Նա համոզված է, որ բժիշկը ոչ միայն մասնագետ պետք է լինի, այլ նաև ունենա ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշում։ Նրա համոզմամբ՝ եթե մասնագետները լռեն համակարգի խնդիրների մասին, դրանք երբեք չեն լուծվի։
Հենց այս բաց խոսքն էլ, ըստ բազմաթիվ դիտորդների, պատճառ է դառնում, որ Կուջոյանը հաճախ բախվում է տարբեր խոչընդոտների։ Բժշկական ոլորտում շրջանառվող կարծիքներից մեկն այն է, որ նրա քննադատական դիրքորոշման պատճառով որոշ մասնավոր բժշկական հաստատություններ նույնիսկ խուսափում են համագործակցել նրա հետ, թեև մասնագիտական առումով նրան ճանաչում են որպես ոլորտի լավագույններից մեկը։
Չնայած այդ ամենին՝ Լիլիթ Կուջոյանը շարունակում է իր աշխատանքը՝ բուժել հիվանդներին, ղեկավարել հասարակական նախաձեռնությունները և բարձրաձայնել առողջապահության ոլորտի խնդիրները։ Նրա համոզմամբ՝ առողջապահությունը այն համակարգն է, որտեղ լռությունը կարող է թանկ արժենալ, իսկ ճշմարտությունը,նույնիսկ եթե այն անհարմար է,պետք է հնչի։
Այսօր նրա գործունեությունը շատերի կողմից դիտվում է ոչ միայն որպես բժշկի աշխատանք, այլ նաև որպես պայքար առողջապահական համակարգում մասնագիտական մոտեցումների վերականգնման համար։ Իսկ այն, որ նրա խոսքը հաճախ անհարմար է տարբեր շրջանակների համար, միայն մեկ բան է ցույց տալիս՝ համակարգում խնդիրները դեռ շատ են, և դրանց մասին բարձրաձայնողներն անխուսափելիորեն հայտնվում են ճնշումների և քննադատությունների կենտրոնում։
Քրիստինե Ավագյան
