2 Ապրիլի, 2024

Հունական Greek City Times պարբերականն անդրադարձել է 1991 թվականի լույս մայիսի 6-ը Ոսկեպարում կատարված դեպքերին, երբ Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքում տեղակայված Խորհրդային զորքերի 4-րդ բանակի և ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի ստորաբաժանումները, օգտագործելով ուղղաթիռներ, տանկեր և ծանր հրետանի, արգելափակել են Խորհրդային Հայաստանի Նոյեմբերյանի շրջանի Ոսկեպար գյուղի մուտքերը և մտել գյուղ:

Գյուղ մտած խորհրդային բանակի և ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի ստորաբաժանումները պայթեցրել են մեկ մեքենա, ինչի հետևանքով զոհվել է երկու, ծանր վիրավորվել 7 խաղաղ բնակիչ։

Տեղեկանալով Ոսկեպարում տեղի ունեցածի մասին՝ ոստիկանության Նոյեմբերյանի շրջանային բաժնի 20 ոստիկաններ և երեք քաղաքացիներ բնակիչներին պաշտպանելու նպատակով անտառի միջով փորձել են ներթափանցել գյուղ։ Նրանցից 11-ը դաժանաբար սպանվել են, իսկ մնացածը բռնվել և տեղափոխվել են ա դրբեջանական ԽՍՀ Կիրովաբադ (Գանձակ, Գյանջա) քաղաքի բանտ, որտեղ ևս երեք մարդ մահացել է։ Խորհրդային զորքերի ստորաբաժանումները գերել և ադրբեջանցի ՕՄՕՆ-ին են հանձնել նաև գյուղում գտնվող և բնակավայրը հսկող 45 հայ ոստիկանների, որոնք նույնպես ադրբեջանական բանտում ենթարկվել են խոշտանգումների։

Մայիսի 8-ին խորհրդային բանակի հրետակոծության հետևանքով Ոսկեպար գյուղից զոհվել է ևս երեք խաղաղ բնակիչ։

* * *

33 տարի առաջ՝ 1991թ. մայիսի 6-ի լուսադեմին, ոստիկանության Նոյեմբերյանի բաժնի 20 սպա և նրանց 3 ուղեկիցներն ընկան Խորհրդային բանակի և ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի (Հատուկ նշանակության միլիցիայի ստորաբաժանման) ստեղծած ծուղակը։

Ոստիկանության այն ժամանակվա Բագրատաշենի բաժնի պետ Կարեն Անտոնյանը ծառայում էր Վանաձորի ոստիկանության հատուկ ստորաբաժանումում։ Նա պատմում է.

«Տղերքը գիշերը ճամփա ընկան, Նոյեմբերյանից Ոսկեպար կես ժամ ճանապարհ էր, բայց բոլոր ճանապարհները փակ էին, թնդանոթների, գնդացիրների, տանկերի արյունարբու «աչքերից» անգամ մի աննշան շարժում չէր վրիպում, իսկ ոստիկաններն անցան երկար, դժվարին ճանապարհներ լեռներով ու անտառներով: Նրանք ճամփորդեցին մոտ վեց ժամ: Շատերը նոր էին վերադարձել Ոսկեպարից հոգնած, կիսաքուն: Արևածագին նրանք հասան գյուղ: Հանկարծ սկսվեց սարսափը, միաժամանակ՝ առջևից, հետևից և կողքերից, ավտոբուսը կրակի տակ ընկավ գնդացիրներից և ինքնաձիգներից, բոլոր ապակիները ջարդվեցին, ավտոբուսի ներսում պայթեց նռնակ, լսվեցին գոռոցներ․․․ Կրակը ոչ մի վայրկյան չէր դադարում, հաշված րոպեների ընթացքում մեքենան վերածվեց մաղի.

«Տղաներից երկուսը դուրս թռան ավտոբուսից, բայց անմիջապես սպանվեցին, կրակը 20 րոպե անդադար շարունակվեց։ Երբեմն ռուսերեն հայհոյանքներ էին լսվում, Հրանտը մի քանի անգամ ռուսերեն բղավեց՝ մի՛ կրակեք, սա ոստիկանությունն է։ Ի պատասխան` կրակը սաստկացավ, հետո Սաքոն միացավ Հրանտին, նրանք բղավեցին՝ պահանջելով դադարեցնել կրակը։

«Վերջապես կրակը դադարեց, և ինչ-որ մեկը հրամայեց.

 Դուրս եկեք առանց զենքի, ցանկացած ավելորդ քայլ, մենք ձեզ կսպանենք։

«Տղերքն ունեին ընդամենը մի քանի ատրճանակ, երեք-չորս ինքնաձիգ, շատերն անզեն էին, Ոսկեպարում իրենց ընկերների հետ պետք է փոխվեին, զենքերը վերցնեին:

– Առաջին իջնողը պետք է պառկի գետնին, ձեռքերը գլխիդ հետևում։

«Հրանտն առաջինն իջավ ու ավտոբուսի մոտ տեսավ արյան մեջ խեղդված Սաշիկ Անանյանի ու Միշա Մուրադյանի դիերը, հետո բոլորին պառկեցրին գետնին, թույլ չտվեցին շարժվել, Հրանտը հանձնեց անձը հաստատող փաստաթուղթը և կանգնեց, տղաները եկան և սկսեցին աղաչել, որ իրենց թույլ տան վիրակապել վիրավորներին։ Նրանք շատ էին։ Երկար աղաչանքներից հետո Դեմին անունով շեկ մազերով լեյտենանտը վերջապես թույլտվություն տվեց։

«Հրանտը, Սաքոն, Սամսոնը, Վահրամն ու Գեորգին ոտքի կանգնեցին, մյուսները չկարողացան»։

Ավագ լեյտենանտ Հրանտ Հարությունյանը պատմում է. 

«Երբ վեր կացա և մոտեցա «Նիվային», տեսա, որ սպանված են Արտաշը, Ստեփանը, Ռաֆիկը, մի քիչ այն կողմ էլ ընկած էր Վարդանի դին, ավտոբուսից հանեցին Վահրամ Աղաբաբյանի և Մարտիկ Գիշյանի դիերը, սարսափելի էր։ Սկսեցինք վիրավորներին օգնել, բայց վիրակապ չկար, դեղորայք չկար, ոչինչ չկար, զինվորականները՝ 40-50 հոգի, շրջապատեցին մեզ ու տեղից չշարժվեցին, ինչքան էլ խնդրեցինք՝ չտվեցին մեզ վիրակապեր։ Մենք ստիպված էինք պատռել մեր շորերը և վիրակապել ընկերների վերքերը։ Անզորությունից ու զայրույթից չգիտեինք ինչ անել։

Չթողեցինք տղերքին, բայց մեր վիրակապերը չօգնեցին։ Երկար խնդրանքներից հետո՝ մի զինվոր մեզ վիրակապ գցեց, բայց դա բավարար չէր։

Հետո տղաներից ոմանք խնդրեցին, որ իրենց գնդակահարեն, չէին ուզում տանջվել, ժամը 6:00-ից 9:15-ը՝ մոտավորապես երեքուկես ժամ մնացինք այս վիճակում: Զինվորներից ոմանք ծիծաղեցին, ոմանք իսկապես վախվորել էին, բայց նրանք էլ չօգնեցին․․․»։

kotayk

Լրահոս